Chính phủ đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Đây là một trong những nội dung mới được nêu tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội dự thảo luật này chiều 20/10.
Theo dự thảo, Chính phủ đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đồng thời, Chính phủ cũng đề xuất bổ sung lộ trình thực hiện khi đáp ứng điều kiện vào Điều 50 về giá điện.
Từ cuối tháng 4, khung giờ cao điểm từ 17h30-22h30 các ngày trong tuần, tức dồn vào buổi tối; còn thấp điểm 0-6h hàng ngày.
Hiện giá điện theo thời gian sử dụng chủ yếu áp dụng với khách hàng sản xuất, kinh doanh. Còn hộ gia đình vẫn theo biểu giá bán lẻ sinh hoạt lũy tiến (6 bậc thang, thấp nhất 1.984 đồng và cao nhất 3.460 đồng một kWh, chưa gồm thuế VAT).
Hồi tháng 6, Bộ Công Thương từng cho biết chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp giá điện sinh hoạt hộ gia đình theo khung giờ như với điện sản xuất, kinh doanh.
Đại biểu: Chưa nên áp dụng ngay tính giá điện theo giờ
Góp ý ở thảo luận tổ, bà Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội đề nghị chưa áp dụng ngay giá điện theo khung giờ với tất cả hộ dùng điện sinh hoạt.
Theo bà, giờ cao điểm buổi tối cũng chính là giờ sinh hoạt bình thường của phần lớn các gia đình: người lớn đi làm về, trẻ em đi học về, nấu cơm, tắm giặt, học tập, sử dụng điều hòa và các thiết bị thiết yếu.
“Một nhà máy có thể bố trí lại ca sản xuất, nhưng gia đình thì rất khó chuyển bữa tối sang 11 h đêm hoặc bảo trẻ nhỏ đợi hết giờ cao điểm mới học, mới tắm”, bà nêu.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu lưu ý, nếu thiết kế không kỹ, một chính sách nhằm khuyến khích thay đổi hành vi sử dụng điện lại có thể làm tăng chi phí với những người không có khả năng thay đổi hành vi đó.
Do đó, việc áp dụng phải căn cứ vào nhóm khách hàng, mức độ tiêu thụ, khả năng dịch chuyển nhu cầu sử dụng, điều kiện công tơ và hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, cơ quan quản lý phải có lộ trình và đánh giá đầy đủ tác động trước khi mở rộng.
“Tiết kiệm điện là trách nhiệm của người sử dụng, nhưng cơ chế giá cũng phải tính đến những nhu cầu sinh hoạt thiết yếu mà người dân khó có thể dịch chuyển được”, bà Yên nêu.
Điện sinh hoạt chiếm tỷ trọng lớn thứ hai trong cơ cấu tiêu thụ điện cả nước, chỉ sau nhóm khách hàng công nghiệp. Đây cũng là nhóm khách hàng được đánh giá khó điều chỉnh hành vi sử dụng điện hơn so với các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Tối cũng là thời điểm nguồn điện mặt trời không còn hoạt động.
Bộ Công Thương đánh giá nghiên cứu mở rộng cơ chế giá điện theo giờ sẽ tạo động lực để người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng, hạn chế tập trung vào khung cao điểm; giúp giảm áp lực vận hành hệ thống điện và sử dụng hiệu quả hơn nguồn điện hiện có.
Nhà nước có thể bù đắp chi phí hợp lý cho giá điện khi nào?
Cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung cơ chế Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý, nếu giá bán điện chưa kịp điều chỉnh. Dự thảo cũng bổ sung quy định tạo điều kiện cho nhà đầu tư thu hồi đủ chi phí đầu tư, tài chính, vận hành và có mức lợi nhuận hợp lý. Việc này nhằm bảo đảm khả năng huy động vốn cho phát triển dự án mới.
Trong khi đó, quy định về chính sách giá điện theo luật hiện hành chỉ đề cập đến việc tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư phát triển điện lực có lợi nhuận hợp lý.
Ngoài ra, Chính phủ còn đề xuất lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, cũng như cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện (BESS).
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải đề nghị cơ quan soạn thảo thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. “Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện”, cơ quan thẩm tra nêu.
Về cơ chế Nhà nước bù đắp khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh, Ủy ban yêu cầu làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách.
Cũng theo cơ quan này, việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn.
Một số ý kiến trong Ủy ban đề nghị đánh giá tác động của các cơ chế giá mới, nhất là giá điện theo thời gian sử dụng và lộ trình xóa bù chéo, lượng hóa tác động đến tiền điện hộ gia đình và doanh nghiệp.
Quốc hội sẽ thảo luận Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực tại hội trường ngày 3/11 và biểu quyết thông qua vào 20/11.
